Back to Home

Υπάρχουν πολλά («)στοιχήματα(»)…

Υπάρχουν πολλά («)στοιχήματα(»), σε ή χωρίς εισαγωγικά, σε ένα απτό ή μη κέρδος μεταφρασμένα, που ‘χει να κερδίσει ο συγγραφέας ενός βιβλίου όταν μιλάμε για λογοτεχνία. Θεωρώ, όμως, πως ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα ΕΙΝΑΙ να ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ αυτός απαξάπαντες οι χαρακτήρες των γραπτών του. Να μη φέρνει, δηλαδή, το ίδιο στον καθένα, τη στιγμή που μέσα στην πλοκή έχουμε να κάνουμε από επίτιμο διδάκτορα της Οξφόρδης 92 ετών και κάτοικο του Διεθνή Διαστημικού Σταθμού, μέχρι βρέφος που προσπαθεί να αρθρώσει τα πρώτα του λογάκια και χούλιγκαν της Λάτσιο. Όπως σε μία παρτίδα σκάκι. Δεν έχουν όλα τα πιόνια-χαρακτήρες τον ίδιο ρόλο-αποστολή, κι έτσι πρέπει. Αυτό, ασφαλώς και διαφοροποιείται από όσα αναφέρω στο διπλανό αρθράκι όταν λέω ‘’Αυτό που κάνω είμαι εγώ’’, ασφαλώς και ισχύει. Μα το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να διαχωρίσει αυτός που γράφει, είναι τον συγγραφέα απ’ τον αφηγητή, αν και είναι το ίδιο πρόσωπο, σαν δύο οντότητες μέσα στο ίδιο σώμα. Η δεύτερη ιδιότητα ή έκφανση αυτού, του ιδίου προσώπου, παρόλα αυτά, είναι που μπορεί να ταυτιστεί εξ ολοκλήρου με τον αναγνώστη. Καθώς αυτή, την του αφηγητή ιδιότητα, περιμένει για να τον ταξιδεύσει. Η… «άλλη», η του συγγραφέα, μπορεί να είναι και ιδιοτελής, συμφεροντολογική. Του αφηγητή, ποτέ. Ο συγγραφέας, λοιπόν, μπορεί να γράφει προσβλέποντας σε κάποιο απτό κέρδος, όπως σε κάποιο οικονομικό αντίκρισμα, στην άμεση φήμη, την υστεροφημία κι ό,τι άλλο. Ο αφηγητής, ποτέ. Υπάρχει μόνο για τον αναγνώστη. Δουλεύει αόκνως μόνο γι’ αυτόν. Και δεν απαιτεί τίποτα, πέρα από την προσοχή του αναγνώστη· αν κι αυτή, ακόμα, πάλι απ’ τον ίδιο τον αφηγητή εξαρτάται. Για το σκοπό αυτό, τον ευγενή, «μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα», πρέπει, ως υπαρκτή, αφανής οντότητα που είναι, να επιτελέσει κάποιες λειτουργίες, όπως η οργανωτική-σκηνοθετική, που συνίσταται στη δόμηση των «υλικών» εκείνων τα οποία θα εξασφαλίσουν τη μέγιστη δραστικότητα. Παρότι τούτο, οι λειτουργίες εκείνες που πάντα υπολόγιζα ως τις πιο δηλωτικές σ’ ό,τι αφορά μία άλλη δραστικότητα: τη δια-δραστικότητα, είναι α) η επικοινωνιακή και β) η πιστοποιητική. Η πρώτη, ορίζει και καθορίζει την επαφή, άρα και σχέση, μεταξύ του αφηγητή-πομπού και του αναγνώστη-δέκτη. Δύναται μέχρι και στο να επαναπροσδιορίσει αυτή τη σχέση, υπό το πρίσμα είτε του ομο-διηγητικού (όταν είναι απλώς αυτόπτης ή μέτοχος στη δράση), είτε του αυτο-διηγητικού (όταν είναι ο ίδιος και κεντρικός ήρωας), είτε του ετερο-διηγητικού (όταν είναι αμέτοχος στη δράση). Η δεύτερη, εκφράζει, απλά (μα εξίσου δηλωτικά), τη σχέση του αφηγητή με το κείμενο και στοχεύει στην ενίσχυση της αληθοφάνειας μέσα σε αυτό. Έτσι, επιτυγχάνεται η αλληλεπιδραστικότητα από τη δυνατότητα ενός μέσου (που εδώ είναι ο αφηγητής) να δέχεται αμφίδρομη επικοινωνία. Να αλληλεπιδρά, με λίγα λόγια, με τον χρήστη (που εδώ είναι ο αναγνώστης) μ’ έναν τρόπο αδιόρατα μαγικό. Κι αυτό, για τον αφηγητή, είναι το μόνο κέρδος.

Leave a Reply

16 + three =